Ваҳдати миллӣ: Таҳкурсии субот, амният ва рушди устувори давлатдории Тоҷикистон

Дар таърихи ҳар як миллат воқеаҳо ва дастовардҳое вуҷуд доранд, ки сарнавишти минбаъдаи давлат ва ҷомеаро муайян месозанд. Барои халқи тоҷик дар радифи Истиқлоли давлатӣ яке аз муҳимтарин ва арзишмандтарин дастовардҳо Ваҳдати миллӣ мебошад. Маҳз ваҳдат тавонист ҷомеаи тоҷикро аз парокандагӣ наҷот дода, барои бунёди давлати демократӣ, ҳуқуқбунёд ва дунявӣ заминаи устувор фароҳам оварад ва ҳамчун падидаи сиёсӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ дар таъмини сулҳу субот, таҳкими давлатдорӣ, рушди иқтисодӣ ва ҳифзи ҳувияти миллӣ нақши калидӣ бозад.

Пас аз пошхӯрии Иттиҳоди Шуравӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон ба марҳилаи душвори таърихӣ ворид гардид. Ҷанги шаҳрвандии солҳои 1992–1997 ба иқтисодиёт, сохтори сиёсӣ ва зиндагии мардум зарари ҷиддӣ расонида, ҳатто хатари аз байн рафтани давлатдории миллиро ба вуҷуд овард. Дар чунин шароити ҳассос ба даст овардани сулҳ ва имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ 27 июни соли 1997 оғози марҳалаи нави рушди давлатдории тоҷикон гардид. Ин рӯйдоди сарнавиштсоз барои таҳкими сулҳу субот ва эҳёи давлатдории миллӣ аҳамияти таърихӣ дорад.

Аз нуқтаи назари сиёсатшиносӣ ва ҷомеашиносӣ, ваҳдати миллӣ шакли олии ҳамбастагии ҷомеа буда, муттаҳидшавии тамоми қишрҳои аҳолиро новобаста аз мансубияти миллӣ, динӣ, иҷтимоӣ ва сиёсӣ дар атрофи арзишҳо ва манфиатҳои умумимиллӣ ифода менамояд.

Ваҳдати миллӣ танҳо маънои набудани низоъро надорад. Он пеш аз ҳама фазои эътимод, ҳамдигарфаҳмӣ, ҳамкорӣ ва масъулияти шаҳрвандиро дар бар мегирад. Дар ҷомеаи муттаҳид шаҳрвандон худро қисми ҷудонашавандаи давлат эҳсос намуда, барои ҳифзи манфиатҳои миллӣ ва рушди кишвар саҳм мегузоранд.

Аз ҷиҳати назариявӣ ваҳдати миллӣ дар се сатҳи асосӣ зоҳир мегардад:

Сатҳи сиёсӣ – эътирофи қонунияти давлат, волоияти Конститутсия ва суботи сохти сиёсӣ аз ҷониби ҳамаи қувваҳои сиёсӣ;

Сатҳи иҷтимоӣ – таъмини адолати иҷтимоӣ, коҳиш додани нобаробарӣ ва таҳкими ҳамбастагии гурӯҳҳои гуногуни ҷомеа;

Сатҳи фарҳангӣ-маънавӣ – эҳтиром ба таърих, забон, фарҳанг, арзишҳои миллӣ ва таҳкими ҳувияти миллӣ.

Маҳз ҳамоҳангии ин се унсур заминаи устувори ваҳдати ҷомеаро ташкил медиҳад.

Ваҳдати миллӣ барои Ҷумҳурии Тоҷикистон аҳаммияти ҳаётӣ дошта, яке аз омилҳои асосии таҳкими давлатдорӣ ва рушди устувор ба ҳисоб меравад.

Таҷрибаи таърихии Тоҷикистон нишон дод, ки ихтилофоти дохилӣ метавонад ба нооромӣ ва заъиф гардидани давлат оварда расонад. Ваҳдати миллӣ ҳамчун сипари боэътимоди ҷомеа имконият медиҳад, ки давлат муқобили таҳдидҳои муосир, аз ҷумла терроризм, экстремизм, радикализм ва дигар зуҳуроти харобиовар устуворона муқовимат намояд.

Суботи сиёсӣ ва ваҳдати миллӣ шарти асосии рушди иқтисодӣ мебошанд. Дар фазои орому босубот имконияти ҷалби сармоягузорӣ, татбиқи лоиҳаҳои бузурги инфрасохторӣ ва беҳтар намудани сатҳи зиндагии аҳолӣ бештар мегардад. Дар давраи баъди сулҳ Тоҷикистон тавонист садҳо километр роҳу нақбҳо, пулҳо ва неругоҳҳои барқии обиро бунёд намояд ва барои амалӣ намудани ҳадафҳои стратегии худ замина гузорад.

Ваҳдати миллӣ барои эҳёи арзишҳои таърихию фарҳангӣ низ нақши муҳим бозид. Дар солҳои соҳибистиқлолӣ ҷашнҳои миллӣ, аз қабили Наврӯз, Меҳргон, Тиргон ва Сада мақоми шоиста пайдо намуда, мероси фарҳангии халқи тоҷик дар сатҳи байналмилалӣ муаррифӣ гардид. Ҳамзамон омӯзиш ва гиромидошти зиндагӣ ва фаъолияти шахсиятҳои барҷастаи таърихӣ, аз ҷумла Исмоили Сомонӣ, Абуалӣ ибни Сино ва Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ, ба таҳкими худшиносии миллӣ мусоидат намуд.

Ваҳдат омили муҳими ташаккули эҳсоси ватандӯстӣ ва масъулияти шаҳрвандӣ мебошад. Ҷавонон ҳамчун неруи пешбарандаи ҷомеа бояд дар рӯҳияи эҳтиром ба арзишҳои миллӣ, ҳифзи манфиатҳои давлат ва таҳкими ваҳдати ҷомеа тарбия карда шаванд.

Дар асри XXI дар баробари имкониятҳои нав, раванди ҷаҳонишавӣ таҳдидҳои муайянеро низ ба миён овардааст. Аз ҷумла:

• паҳншавии иттилооти бардурӯғ ва таблиғоти ғаразнок тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ;
• зуҳуроти ифротгароӣ ва радикализми динӣ;
• маҳалгароӣ ва дигар шаклҳои таассуб;
• таъсири манфии баъзе омилҳои фарҳангии бегона ба арзишҳои миллӣ.

Дар чунин шароит ҳифзи ваҳдати миллӣ вазифаи доимии давлат ва ҷомеа мебошад. Баланд бардоштани сатҳи маърифати сиёсӣ ва ҳуқуқии шаҳрвандон, таҳкими адолати иҷтимоӣ, рушди маориф ва фарҳанг, инчунин иштироки фаъоли ҷомеаи шаҳрвандӣ аз роҳҳои муҳими ҳифзи ваҳдат ба шумор мераванд.

Ваҳдати миллӣ аз муҳимтарин дастовардҳои таърихии халқи тоҷик дар даврони соҳибистиқлолӣ ба шумор меравад. Таҳлили равандҳои сиёсӣ ва иҷтимоии Тоҷикистон собит месозад, ки бе ваҳдат ва ҳамбастагии миллӣ рушди иқтисодӣ, суботи сиёсӣ ва пешрафти фарҳангӣ ғайриимкон аст.

Таҷрибаи Тоҷикистон нишон медиҳад, ки сулҳу ризоият метавонанд ҷомеаро аз буҳрон раҳо сохта, барои рушди устувори давлат шароити мусоид фароҳам оваранд. Аз ин рӯ, ҳифз ва таҳкими ваҳдати миллӣ бояд ҳамчун вазифаи муқаддаси ҳар як шаҳрванди кишвар арзёбӣ гардад.

Назар Баҳрулло,

сардори шуъбаи Дастхатҳои Шарқ

ва китобҳои нодири Муассисаи давлатии

“Китобхонаи миллӣ”-и Дастгоҳи иҷроияи

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон